BÁNH RÁN BÀ PHIÊN

Bà Phiên và những chiếc bánh biết nói.

 

Lê Mai Thao

Có biết bao mảnh đất mà ta đã đặt chân đến? Có biết bao người ta đã gặp trong đời? Có biết bao món ăn ngon lạ mà ta đã từng nếm thử? Nếu đánh dấu bản đồ địa danh và các món ẩm thực thì hẳn bạn và tôi có thể điền vào đó nhiều lắm như một dấu tích tự hào của những ngày tháng ngao du  tuổi trẻ.

 

Tôi nhớ món chè Hẻm xứ Huế trong một đêm hè ngột ngạt và ngọt ngào hay món bánh bột lọc trong veo. Tôi nhớ món bánh xèo của chị Hai Nam Bộ vàng thơm, ngầy ngậy vị của mỡ, của tôm, vị ngọt nước dừa. Nhớ bà cụ tráng bánh cuốn Lạng Sơn trong buổi sáng mùa đông giá lạnh. Mỗi món ăn là cái hồn, cái vía của mảnh đất ta qua. Là nét văn hóa mà ta nhớ …Để rồi đâu đó dù xa quê lại nhắc nhớ về. Và Hòa Bình của bạn, của tôi có món ăn nào để nhớ? Nhiều lắm! Có thể ai đó nhớ tới những món thịt lợn thơm giòn bì , gà chạy bộ, cá Sông Đà…Còn tôi lại nhớ về một bà cụ với món bánh rất giản dị của Hòa Bình. Món ăn mà thời ấu thơ được mẹ mua về gói trong lá chuối khô – Món bánh rán Bà Phiên.

 

Buổi sáng sớm – Bên hè phố thân thuộc

 

 

Những năm 70 có một câu tục ngữ mới về kinh nghiệm chọn món ngon mà người Hòa Bình thường nhắc nhau hãy tìm đến để thưởng thức: Phở Hồi, Cơm Thiệu, Bánh rán bà Phiên. Phở Hồi là sự xuất hiện cần thiết và tất yếu ở thị xã khi mà công trình Thủy Điện Hòa Bình với hàng vạn công nhân ngày đêm lao động và sinh hoạt. Tôi còn nhớ đôi bàn tay trắng mũm chiếc vòng vàng trĩu nặng của bà Hồi và bát phở nóng với thịt thì nhiều vô kể. Đó là những lần được bố thưởng cho thành tích học tập bằng một bát phở. Ngày xưa là vậy. Rất cụ thể và thiết thực cho dạ dầy. Sau này bà Hồi chuyển vào Nam và đem theo cả thương hiệu nổi tiếng ấy đi. Cơm Thiệu cũng không còn nữa vì thời gian và tuổi tác. Nhưng món bánh rán bà Phiên theo suốt tuổi thơ tôi và vẫn còn mãi đến tận hôm nay.

 

Bà Phiên là cách gọi theo tên chồng. Tên bà là cụ Lập. Bà theo mẹ làm bánh rán từ những ngày còn bé lắm. Bà kể mỗi ngày đều dậy từ lúc 1giờ sáng bất kể mùa nào. Bà làm bánh rán không phải vì kiếm tiền mà đơn giản là để làm vui – Để tôi mua sức khỏe cô ạ. Bà tâm sự như vậy.

 

Một góc nhỏ, khiêm tốn, dưới gốc cây bằng lăng, bên đường Cù Chính Lan, ta sẽ thấy một bà cụ bé nhỏ nhưng rất nhanh nhẹn luôn tay nặn, lật những chiếc bánh vàng thơm. Bánh rán của bà Phiên ai đã ăn một lần, với hương vị ấy,  thế nào lần sau cũng tìm lại để thưởng thức. Đó là những chiếc bánh biết nói. Tự nó đã chia sẻ về vị ngon ngọt giòn thơm.  Cảm nhận từ chiếc bánh nhỏ xinh ấy là cả sự trân trọng , tinh tế của người làm ra nó. Mỗi ngày bà chỉ làm khoảng 300 chiếc và cứ khoảng 8 giờ sáng nếu ai đó cố ngủ rốn chút thì sẽ phải đợi đến ngày hôm sau mới được ăn. Bánh của bà có 3 loại; Bánh rán mặn nhân mộc nhĩ, thịt lợn, nấm hương, bánh ngọt và bánh rán xáo đường. Mỗi loại có một vị riêng mà chỉ bà mới có. Bà kể rất say sưa. “Tôi coi trọng nhất là chất lượng bột. Gạo ngon, không quá dẻo và phải trộn thêm 1% tẻ. Ngâm nước năm tiếng trước khi xay bột nước. Khi đã thành bột thì phải đánh bột giống như người ta quật kẹo kéo ấy. Phải đến khi nào bột nổi bong bóng ấy là đạt yêu cầu. Pha tỉ lệ đường và muối phải phù hợp bánh mới ngon. Vì đường sẽ làm cho bánh vàng và đẹp”.

 

Tôi ngỏ ý muốn nếm thử nhân bánh khi nhìn âu nhân bánh ánh màu vàng của đỗ rất đẹp. Bà nói: Tôi đãi đỗ không sót một hạt xấu và làm đường trắng tinh khiết cô ạ. Bởi thế mà mầu nhân rất đẹp và vị ngọt thơm. Đôi tay gầy của bà cẩn thận vô cùng. Bà rán bánh bằng dầu mới và cứ khoảng hai mẻ lại chắt dầu ra một lần rồi lọc. Bà lọc cẩn thận lắm. Sau đó bà lấy khăn trắng lau đi lau lại thật sạch chiếc chảo rán rồi mới tiếp tục đổ mỡ cho mẻ sau. Sạch, cẩn trọng và đầy trách nhiệm. Tôi thấy thích thú và trân trọng tấm lòng bà với thứ quà giản dị tinh tế mà bà Phiên mang lại.

 

Sáng nào bà Phiên cũng cặm cụi một mình. Bà nói tôi làm nhanh lắm cô ạ. Con cái bảo đỡ mẹ mà tôi không muốn. Hôm nào cũng vậy, 5 giờ sáng khách đã gọi cửa lấy buôn còn lại tôi bán làm vui, muộn lắm là 8h giờ hết  bánh. Tôi hỏi bà ít ngủ như vậy có mệt lắm không? Bà Phiên tươi cười chia sẻ: Tôi khỏe lắm cô ạ. Làm thế này, tôi thấy đầu óc tinh tường chân tay, gân cốt chắc lắm không có đau đớn gì. Làm được bao nhiêu , tôi mua thức ăn rồi chia cho con cháu hết. Vui và khỏe. Tôi trả giữ tiền làm gì. Tôi cũng chả có tiền tiết kiệm đâu cô ạ. Bà cười nhân hậu.

 

Bà Phiên và món bánh ngon

 

 

Bà cụ dừng lại khi có người đến đặt bánh, đóng thùng để chuyển về Hà Nội. Tôi thấy ngạc nhiên. Bà Phiên giải thích: “Họ là những người Hòa Bình. Trước đây ăn bánh của tôi mãi rồi. Bây giờ họ theo con cháu về sống ở Hà Nội. Có ai lên Hòa Bình lại dặn mua bánh rán Bà Phiên về chia cho con cháu, chia cho hàng xóm. Ai cũng thích”. Tự nhiên tôi nghĩ : Không phải là cao lương mỹ vị. Chỉ là chiếc bánh rán thôi mà sao gợi nhớ ký ức, gợi nhớ về quê hương đến thế. Chiếc bánh của bà giống như một sứ giả văn hóa của Hòa Bình vậy. “Cái bánh nó biết nói đấy cô ạ”- Điều mà bà luôn tủm tỉm khi kể tôi nghe.

 

 

Bà Phiên năm nay đã 82 tuổi – cái tuổi xưa nay hiếm. Dâng lên trong tôi một cảm giác mơ hồ lo lắng. Rồi cái thương hiệu Bánh rán bà Phiên có còn nữa không? Thế nhưng sáng nào cũng vậy, bên gốc cây bằng lăng bé nhỏ, những người dân thành phố Hòa Bình vẫn thân thuộc với cái dáng gầy gầy của bà. Quen với những động tác cần mẫn cẩn trọng với tấm lòng và niềm say mê giản dị. Quen với tiếng dầu rán thơm xèo xèo và cái vị thơm ngọt không lẫn vào đâu được chỉ có ở bánh rán bà Phiên. Bà là một góc nhỏ ký ức tuổi thơ, là nét đẹp văn hóa Hòa Bình. Một món quà ban mai rẻ mà tinh tế cho mỗi cư dân ở nơi này. Bà vẫn đang tíu tít bọc gói và luôn tay rán. Một đám học trò khăn quàng đỏ phất phới, hít hà vị bánh và ríu rít ào đến: Bán cho cháu hai bánh rán xáo đường Bà Phiên ơi!.

About lemaithao

Lê Mai Thao Tuổi : Mão Quê gốc : Hà Nam Hiện làm thơ, viết báo, dạy học tại thành phố Hòa Bình Tỉnh Hòa Bình Địa chỉ mail: maithao63hb@yahoo.com
This entry was posted in TỔNG HỢP. Bookmark the permalink.

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s